Trần Đức Phổ phỏng dịch
Nếu đời bất diệt, trường tồn/ Không là cát bụi có còn đam mê ?
Trần Đức Phổ phỏng dịch
Trần Đức Phổ phỏng dịch
Bài thơ "Lines Written In Early Spring" của William Wordsworth là một bài thơ tả cảnh mùa xuân nhưng ẩn chứa nỗi trăn trở về nhân sinh. Một tác phẩm hay và đầy ắp tinh thần nhân ái của ông.
Xin giới thiệu dưới đây cùng mọi người.
.
LINES WRITTEN IN EARLY SPRING
By William Wordsworth
I heard a thousand blended notes,
While in a grove I sate reclined,
In that sweet mood when pleasant thoughts
Bring sad thoughts to the mind.
To her fair works did Nature link
The human soul that through me ran;
And much it grieved my heart to think
What man has made of man.
Through primrose tufts, in that green bower,
The periwinkle trailed its wreaths;
And ’tis my faith that every flower
Enjoys the air it breathes.
The birds around me hopped and played,
Their thoughts I cannot measure:—
But the least motion which they made
It seemed a thrill of pleasure.
The budding twigs spread out their fan,
To catch the breezy air;
And I must think, do all I can,
That there was pleasure there.
If this belief from heaven be sent,
If such be Nature’s holy plan,
Have I not reason to lament
What man has made of man?
.
MẤY DÒNG VIẾT LÚC ĐẦU XUÂN
Tôi nghe ngàn thanh âm hòa nhịp
Khi ngồi trong một chốn rừng xanh
Lòng thư thái bao điều vui thú
Lại gợn lên ý nghĩ buồn tênh
Với cảnh sắc thiên nhiên tươi thắm
Tràn vào hồn giao cảm thâm sâu
Và tôi đã đau lòng nghĩ đến
Những gì người gây khổ cho nhau
Dưới vòm xanh, xuyên đám hoa anh thảo
Hoa tử đinh hương đan kết thành vòng
Đã cho tôi thêm niềm tin tưởng
Khí trời dành cho mỗi đóa bông
Chim quanh tôi chơi đùa, nhảy nhót
Chúng nghĩ gì chẳng thể nói thay:—
Nhưng, cử động dù là nhỏ nhất
Trông dường như chan chứa vui vầy
Những cành non xòe tung cánh quạt
Đón làn gió mát thổi êm ru
Và tôi nghĩ tôi nên làm tất cả
Là niềm vui chẳng phải thế ư
Nếu niềm tin truyền từ Thượng đế
Nếu Thiên nhiên dự tính nhiệm mầu
Có lý nào tôi không trăn trở
Những gì người gây khổ cho nhau?
7/2/2025
Trần Đức Phổ phỏng dịch
Trần Đức Phổ
Cha dựng cây nêu ngoài sân
Công thành cánh cung huyền thoại
Gần một thế kỷ vô thần
Tín ngưỡng vẫn còn tồn tại
Mẹ hái tàu lá chuối xanh
Nấu nồi bánh chưng, bánh tét
Hiếu thảo đức tính thiện lành
Nhắc con mỗi dịp lễ Tết
Anh lo sửa sang mồ mả
Lau chùi bài vị gia tiên
Thơm thơm hương lòng lan tỏa
Theo mùi nhang trầm bay lên
Chị Hai trang hoàng nhà cửa
Đơm mâm ngũ quả cát tường
Chẳng biết có gì hồ hởi
Má hồng, mắt sáng như gương?
Tôi ngồi làm thơ chúc Tết
Thả hồn lựa ý, tìm vần
Bao nhiêu là điều muốn viết
Tình quê, tình nước chứa chan
Cô em chơi đùa ngoài ngõ
Bỗng nhiên cất tiếng cười giòn
Chạy ùa vào như cơn gió
Mang theo cả một trời xuân.
Ngày 29 tháng Chạp
Xuân Ất Tỵ 2025
Trần Đức Phổ
Xin lỗi em!
anh không tặng những bông hồng đỏ thắm
cho em yêu mà cài nó vào đây:
lưới thép gai mắt cáo căng dày,
để dành tặng những người từng đổ máu
để dành tặng những ai vì dân hô đả đảo:
- không Đặc khu
- không An ninh mạng
- không đường chữ U
Những bông hồng mang ý chí Tự do.
những bông hồng Thánh thiện, đơn sơ
như giọt máu của đồng bào đã đổ
cho anh, cho em, cho tất cả mọi người
cho mai sau, cho nước Việt thắm tươi.
Ôi, những giọt máu đào
rơi trên lưới kẽm gai
có nơi đâu không nhỉ
yêu quê hương cũng bị đánh đập, tù đày?
Hỡi em yêu
những bông hồng giắt vào lưới kẽm gai
vẫn đỏ thắm như tình em chung thủy
vẫn hiên ngang ngẩng cao đầu không ủy mỵ
vẫn thơm hương, vẫn rực rỡ, huy hoàng
dù quanh mình bạo lực vẫn tràn lan
Này anh cảnh sát
này chú công an
các người có thấy cuộc đời này sẽ đẹp
khi không có những những hàng rào gai thép
vây quanh những đóa hoa hồng?
June 19, 2018
Bài thơ "Những Đóa Hồng Trên Rào Chắn Kẽm Gai" của Trần Đức Phổ là một tác phẩm mang đậm tính trữ tình và ý nghĩa chính trị sâu sắc. Bài thơ không chỉ nói về cái đẹp thuần khiết của hoa hồng mà còn ẩn chứa những thông điệp mạnh mẽ về tự do, nhân quyền, và lòng yêu nước. Dưới đây là phần bình giảng chi tiết:
Bài thơ mở đầu với lời xin lỗi:
"Xin lỗi em! anh không tặng những bông hồng đỏ thắm
cho em yêu mà cài nó vào đây:"
Hoa hồng – biểu tượng của tình yêu, sự thánh thiện – lại được gắn vào lưới thép gai, thứ gợi lên bạo lực, đau khổ, và áp bức. Sự đối lập này đã làm nổi bật mâu thuẫn giữa cái đẹp, sự sống và những rào cản vô hình lẫn hữu hình mà con người phải đối mặt. Những bông hồng không chỉ dành cho tình yêu cá nhân, mà còn được "cài" lên lưới thép gai để tôn vinh những con người đã hy sinh vì lý tưởng tự do và quyền sống.
Những bông hồng trong bài thơ mang ý nghĩa lớn lao:
"Những bông hồng mang ý chí Tự do.
những bông hồng Thánh thiện, đơn sơ
như giọt máu của đồng bào đã đổ
cho anh, cho em, cho tất cả mọi người"
Hoa hồng ở đây không còn chỉ là biểu tượng tình yêu đôi lứa mà đã trở thành hình ảnh của sự hy sinh cao cả. Những người đấu tranh vì tự do, vì tương lai tươi sáng của đất nước đã "đổ máu" như những đóa hoa rực rỡ. Điều này nhắc nhở người đọc về trách nhiệm gìn giữ những giá trị cao quý đó.
Tác giả đặt câu hỏi đầy chua xót:
"Ôi, những giọt máu đào
rơi trên lưới kẽm gai
có nơi đâu không nhỉ
yêu quê hương cũng bị đánh đập, tù đày?"
Máu trên lưới kẽm gai gợi lên nỗi đau và sự mất mát của những con người yêu nước bị đàn áp. Câu hỏi tu từ “có nơi đâu không nhỉ” chứa đựng sự phẫn nộ và bi thương trước thực trạng xã hội – nơi mà lòng yêu nước có thể bị xem là tội lỗi. Điều này không chỉ nói riêng cho Việt Nam mà còn là tiếng nói chung cho những quốc gia, nơi nhân quyền bị xâm phạm.
Ở cuối bài thơ, tác giả hướng lời nhắn nhủ đến "anh cảnh sát", "chú công an":
"các người có thấy cuộc đời này sẽ đẹp
khi không có những hàng rào gai thép
vây quanh những đóa hoa hồng?"
Đây là lời thức tỉnh cho những người thực thi quyền lực, kêu gọi họ nhìn nhận lại vai trò của mình trong việc tạo dựng một xã hội công bằng, nhân văn. Hàng rào gai thép – biểu tượng của sự đàn áp – cần được dỡ bỏ để cái đẹp và tự do có thể lan tỏa.
Bài thơ được viết với giọng điệu vừa trữ tình vừa đầy sức mạnh, kết hợp giữa tình yêu đôi lứa và tình yêu quê hương. Cách tác giả sử dụng các câu hỏi tu từ, hình ảnh đối lập, và sự lặp lại (như "những bông hồng") tạo nên một nhịp điệu dứt khoát và ám ảnh, truyền tải thông điệp mạnh mẽ về tự do và công lý.
Tổng kết"Những Đóa Hồng Trên Rào Chắn Kẽm Gai" là bài thơ vừa đẹp vừa đau. Đẹp bởi những hình ảnh biểu tượng đầy ý nghĩa, đau bởi sự bất công mà những con người yêu nước phải chịu đựng. Qua tác phẩm, Trần Đức Phổ không chỉ ca ngợi sự hy sinh của những người đấu tranh cho lý tưởng mà còn khơi gợi ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc xây dựng một xã hội công bằng, nhân ái.