Trần Đức Phổ phỏng dịch
Tôi thích bài ballade “LA BELLE DAME SANS MERCI” của John Keats vì hai lý do. Thứ nhất, về hình thức, bài này đọc lên nghe gần giống như một bài thất ngôn tứ tuyệt trường thiên gieo vần chéo. Thứ hai, nội dung bài thơ tương tự một chuyện tình liêu trai, hết sức ma mị, quyến rũ, thể loại yêu thích của tôi. Bài thơ này nhiều người đã dịch với tựa đề là ‘Người đẹp không thương xót’, hoặc ‘Người đẹp tàn nhẫn’. Nhưng thú thật, tôi không thích những tựa đề ấy, vì theo tôi, dịch như
thế dù sát nghĩa nhưng không thơ mộng lắm. Bởi thế xin đặt nhan đề khác đi đôi chút là “Ma nữ đa tình” cho hợp với nội dung liêu trai của bài thơ.
Theo nhiều nguồn trên mạng, Người đẹp trong bài thơ đã trở thành đối tượng cảm hứng cho nhiều tác phẩm hội họa cũng như âm nhạc ở Châu Âu.
.
1. Nguyên tác
LA BELLE DAME SANS MERCI
By John Keats
Oh what can ail thee, knight-at-arms,
Alone and palely loitering?
The sedge has withered from the lake,
And no birds sing.
Oh what can ail thee, knight-at-arms,
So haggard and so woe-begone?
The squirrel's granary is full,
And the harvest's done.
I see a lily on thy brow,
With anguish moist and fever-dew,
And on thy cheeks a fading rose
Fast withereth too.
I met a lady in the meads,
Full beautiful - a faery's child,
Her hair was long, her foot was light,
And her eyes were wild.
I made a garland for her head,
And bracelets too, and fragrant zone;
She looked at me as she did love,
And made sweet moan.
I set her on my pacing steed,
And nothing else saw all day long,
For sidelong would she bend, and sing
A faery's song.
She found me roots of relish sweet,
And honey wild, and manna-dew,
And sure in language strange she said -
'I love thee true'.
She took me to her elfin grot,
And there she wept and sighed full sore,
And there I shut her wild wild eyes
With kisses four.
And there she lulled me asleep
And there I dreamed - Ah! woe betide! -
The latest dream I ever dreamt
On the cold hill side.
I saw pale kings and princes too,
Pale warriors, death-pale were they all;
They cried - 'La Belle Dame sans Merci
Hath thee in thrall!'
I saw their starved lips in the gloam,
With horrid warning gaped wide,
And I awoke and found me here,
On the cold hill's side.
And this is why I sojourn here
Alone and palely loitering,
Though the sedge is withered from the lake,
And no birds sing.
2. Phỏng dịch
MA NỮ ĐA TÌNH
Hỡi tráng sĩ, chytện gì xảy đến
Đi lang thang tái mét, một mình?
Nơi bờ hồ cỏ lau héo úa
Không tiếng chim – vạn vật lặng thinh
Hỡi tráng sĩ, chuyện gì xảy đến
Mà bơ phờ, còm cõi đau lòng?
Hang sóc nâu thức ăn trữ đủ
Và vụ mừa thu hoạch vừa xong
Trên vầng trán xanh xao, u ám
Phảng phất niềm giận dữ như sương
Nơi đôi má dần phai sắc thắm
Và rất nhanh mất hết vẻ hường.
Tôi đã gặp nàng nơi đồng cỏ
Đẹp như tiên lạc lối trần ai
Tóc nàng dài, bàn chân thon nhỏ
Đôi mắt nàng hoang dã, liêu trai
Tôi kết tặng những vòng trang sức,
Thơm hương hoa vương miện đội đầu
Nàng nhìn tôi dường như ngây ngất
Cất tiếng kêu khe khẽ, ngọt ngào
Tôi đặt nàng lên lưng tuấn mã
Suốt ngày dài rong ruổi trên yên
Chỉ thấy mỗi dáng nghiêng, óng ả,
Và giọng nàng hát khúc thần tiên
Nàng cho tôi cội nguồn lạc thú
Mật ong rừng, cam lộ nguyên sinh
Trong ngôn ngữ lạ kỳ thổ lộ:
“Em yêu anh rất đỗi chân tình”
Nàng dẫn tôi vào hang cổ quái
Rồi đớn đau than khóc, thở dài
Tôi đã khép bờ mi hoang dại
Bằng nụ hôn nồng gã trẻ trai
Ở nơi đó nàng ru tôi ngủ
Toi đã mơ – Ô! Quá kinh hoàng! –
Giấc mơ cuối cùng tôi mơ thấy
Trên dốc sườn lạnh buốt gò hoang
Những ông vua, những chàng hoàng tử
Những chiến binh hốc hác, xanh xao
Họ khóc rống: “Nàng là Ma nữ
Bắt ngươi làm nô lệ, ôi chao!"
Những đôi môi đói ăn thê thảm
Mở to mồm kinh hãi kêu toang
Tôi tỉnh giấc, biết mình còn sống
Trên dốc sườn lạnh buốt gò hoang
Cũng vì thế nơi đây tôi tạm
Đi lang thang tái mét, một mình
Qua bờ hồ cỏ lau héo úa
Không tiếng chim – vạn vật lặng thinh.
